درود بر همه

بحث امروز اینجانب و شاید بهتر بگویم نقد امروز بر سر رادیو فرهنگ و برنامه های موسیقی آن است.

بنده اكثرا پیگیر برنامه هایی چون "نیستان" و "گلهای ایرانی" و هستم لذا مطالبی را لازم میدان كه خدمت دوستان و همچنین خدمت كارشناس برنامه های ذكر شده جناب "بابك بختیاری" عرض نمایم

همیشه شاید انتظارات مردم و همچنین هنردوستان از رسانه رادیو در بحث موسیقی بیشتر بوده زیرا میشود اینگونه برداشت كرد كه طیف پهناورتری را از جامعه در بر می گیرد از شنوندگان اهل هنر گرفته تا شنوندگان دوستدار موسیقی و هنر اما بعد از انقلاب شاید كمتر به این مهم توجه شده و حتی بسیار كوتاهی شده چون هركسی به درستی میداند كه خلاای بیست ساله یا بلكه بیشتر گریبان گیر این رسانه در بحث موسیقی ناب ایرانی بوده است و اگر هم اشاره هایی كوتاه میشده فقط در حد ادای تكلیف آن هم به شیوه ای نه چندان دلچسب و برازنده این هنر والای ایران بوده است و برنامه ای اختصاصی در این زمینه اصلا گوش ها را نوازش نمیداده اما با شروع به كار رادیو فرهنگ و همچنین برنامه نیستان و بعد برنامه گلهای ایرانی كورسوی امیدی چشمان مشتاقان را روشن كرد.

اما از محاسن و امتیازات این برنامه ها :

در برنامه ای چون نیستان كه شامل بخشهای مختلف از جمله "خنیاگران" ، "ساز و نوا" ، "ردیف آوازی" و غیره می باشد میتوان گفت هر شنونده ای را تا حدی ارضا میكند چه پژوهشگر چه هنرآموز و چه هنردوست و در لابلای بخشها نیز آوازها و تصنیفهایی از بزرگان موسیقی پخش میگردد چه از گذشتگان و چه از حال و توضیحات كارشناس محترم برنامه نیز بسیار مفید و بجا میباشد.

همچنین در گلهای ایرانی نیز كه به گفته مسئولین این برنامه برای معرفی بزرگان گلهای مختلف رادیو در قبل از انقلاب و آثار گرانبهای ایشان است به نظر بنده جایگاهی بس عظیم و حتی از برنامه نیستان نیز از نظر كیفی بسیار مطلوب تر است چون هم از وقت گذرانی های گاه بیهوده اجتناب شده كیفیت آثار و محتوای كلی برنامه بهتر است كه شاید بتوان یكی از دلایل آن را حضور مداوم كارشناس برنامه و توضیحات مداوم و تك به تك آثار ذكر كرد و از دیگر مزایا نیز میتوان به عدالتی نسبی در پخش آثار اشاره كرد.

اما با هعمه این اوصاف و با نظر به اینكه میتوان برنامه هایی از این دست را واقعا تحسین كرد و نقطه امیدی برشمرد انتقاداتی نیز میتوان بر این مقوله روا داشت كه البته این به معنای چشم پوشی از زحمات مدیر مسئول گرامی و محدودیتهای عرفی و قانونی در این باب نیست.

به نظر بنده در برنامه نیستان نوعی  تعدد بحث ها و بخشها وجود دارد كه باعث شده نوعی عدم هماهنگی و انسجام در محتوای كلی برنامه رخ دهد و مانند این میماند كه برای معرفی كتابها و یا آثاری در زمینه ای فقط به نام كتابها و سرفصلهای آن اشاره كرد كه خب این نوع معرفی ممكن است هیچ نتیجه ای را برای یك پژوهشگر و یا هنرمند و فعال در این زمینه در بر نداشته باشد مثلا اینكه در بخش خنیاگران بگوییم فلان استاد نوازنده متولد سال ...است و  با فلانی ها همكاری داشته و از آثار او میتوان به 1و2و3و...اشاره كرد و در پایان نیز اثری كه شاید از بهترین آثار وی نباشد آن هم نصفه و نیمه پخش شود هیچ قدم رو یه جلویی نباشد شاید عده ای كم استفاده ای مناسب ببرند اما بیشتر شنوندگان به راحتی میتوانند زندگینامه و بیوگرافی یك هنرمند را با اندكی كنكاش بیابند مهم كارشناسی و موشكافی سبك و آثار و شیوه یك استاد است كه متاسفاه كمتر  به آن پرداخته می شود.

در بخش ردیف آوازی نیز علیرغم فعالیت چند ساله این بخش با همكاری جناب حاتم عسگری به نظر می رسد فقط گردانندگان به گذران زمان اكتفا نموده اند.بنده با اینكه در حد قابل قبولی با ردیف آوازی آشنایی دارم و اكثرا این بخش را دنبال میكنم اما هنوز هدف بخش ردیف آوازی را درك نكرده ام.برای مثال اگر بعد از چندین برنامه كه درباره ماهور درسهایی ارایه میشود به شنونده بگویید گوشه های ماهور چیست یا آوازی در ماهور اجرا كن مطمئناً به صورت سردرگم اجرا خواهد كرد چون بسیار سردرگم ارایه شده و فاقد پیكربندی و اصلوب تعیین شده ای است. یعنی یك هنرآموز با ردیف آوازی استاد كریمی به مراتب بهتر میتواند ارتباط برقرار كرده و كاملا آن را درك نماید، حال آنكه برخی جناب عسگری فراهانی را از ردیف دانان خوب به شمار می آورند كه خب این نظر برخی می باشد. نه در امر هنر بلكه در آموزشهای دیگر قدم نخست ارایه و فراگیری كلیات است و جزییات باید زمانی كامل شود كه محتوای كلی آموزش را یك آموزنده فرا گرفته باشد.

برنامه گلهای ایرانی:

به نظر بنده یكی از بهترین برنامه های موسیقی بعد از انقلاب میتواند همین برنامه گلهای ایرانی باشد. در این برنامه سعی شده تا به گونه ای عادلانه با تكیه بر سلسله برنامه گلهای پیش از انقلاب آثاری ناب تقدیم شنوندگان گردد.اما باز هم شاهد عدم عدالت و حق هنری همه هنرمندان و استادان هستیم.

بنده به یاد دارم كه جناب بختیاری همیشه بر این نكته تاكید داشته اند كه هدف این برنامه معرفی و پخش آثار نوازنگان و خوانندگانی است كه در برنامه گلها اثری داشته اند.اما آیا به راستی از همه آن اساتید اثر پخش شده؟

بنده شخصا چندین بار هم با پیامك هم تلفن این نكته را به مسئولان گلهای ایرانی خاطر نشان كرده ام كه با عدالت رفتار كنند اما هرگز چنین نبوده. خب بحث ارزشهای انقلاب و عدم مجوز پخش آثار موسیقی بانوان به كنار،،، استاد شجریان و استاد ایرج و قوامی هم محترم.همه ماها به خوبی میدانیم كه استادی چون گلپایگانی یكی از پایه های اصلی برنامه گلها بوده و الان هم از بهترین استادان آواز به شمار میرود. آیا چنین استادی حق ندارد حتی ماهی یك اثر ازشان پخش شود؟ آیا دوستداران گلپا حق ندارند صدای ایشان را بشنوند؟

جناب بختیاری- ایرج بسطامی را همه مردم ایران عاشقانه دوست دارند و اینكه صدای ایشان را از برنامه گلهای ایرانی بشنوند به هیچ وجه آزرده خاطر نمیشوند بلكه بسیار لذت میبرند اما مگر ایشان از خوانندگان گلها بوده؟؟؟ گاهی در بین برنامه یا پایان آن صدای آقای افتخاری را میشنویم ایشان از خوانندگان گلها بوده؟ یا از دوستان مدیر مسئول محترم برنامه؟!!! جناب همایون پور چطور؟؟؟

بنده تا حدی وافقم اما به درستی نمی دانم چه مشكلی برای پخش صدای استاد گلپایگانی وجود دارد. آن به كنار وقتی شما در مورد مثلا كسانی كه با استاد یاحقی كار كرده اند نام می بردید به گلپا كه می رسد همه چیز تمام میشود.مگر نام بردن از ایشان هم ممنوع شده؟!!!؟

بنده از عاشقان استاد ایرج هستم اما زمزمه هایی كه حكایت از رابطه میان ضرغامی رییس سازمان و احسان خواجه امیری فرزند بزرگوار استاد ایرج را دارد چه كنیم؟ بنده بسیار خوشحالم كه به جای شنیدن صداهای تكراری 30ساله اخیر كه بعضا گوشنواز هم نبوده اند صدایی ملكوتی چون صدای استاد ایرج را بشنوم.

بنده عرض كردم از حق نگذریم جانب عدالت رعایت شده و شاید بتوان گفت بجز بانوان خواننده و همچنین استاد گلپا و دردشتی و جمال وفایی، صدای همه خوانندگان را میشنویم. قصد نام بردن ندارم اما برخی از خوانندگان بودند كه به فراموشی سپرده شده بودند اما با گلهای ایرانی باز به جمع شنودگان را یافتند كسانی چون: شهیدی، ایرج، خوانساری، سرهنگ زاده، رفیعی،‌ قوامی و ... اما باز عده ای كه هرگز نام نمی برم پرچمدار هستند و عده ای چون استاد گلپا مظلوم و ناشناخته.

اما در پایان با اینكه چنین برنامه هایی را میتوان نوری امیدی دانست و نباید عملكرد بسیار خوبشان را زیر سوال برد ولی اگر چنین برنامه هایی چندین برابر هم اجرا شوند شاید مشكل شنوندگان حل شود اما مشكل موسیقی ما چندان حل نخواهد شد.آیا بعد از گذشت 30سال جای برنامه ای نظیر گلها در رادیو خالی نیست؟ آیا نباید در فضایی برابر خوانندگان و نوازندگان جوان عرصه برای هنرنمایی داشته باشند؟ گرچه پاسخ چنین سوالاتی واضح است "خیـــــر" و اگر هم عرصه ای وجود داشته باشد هرگز برابر نخواهد بود و بنده مطمئنم طیف و گروه خاصی را در بر خواهد گرفت.

كلام آخر....آرزو میكنم و دعا میكنم كه حداقل، آرشیوی كه از رادیو گلها به جای مانده مانند خود اساتید از صحنه حذف نشوند!!! و اینكه وبلاگ نویسان كه دست بازتری دارند و بعضاً گنجینه و آرشیو قابل قبولی هم دارند كمی بخشنده تر باشند و عملكرد مطلوب تری از خود به یادگار بگذارند.

با سپاس بسیار.

فرهاد اردكانی 5/12/1387

 

 

نوشته شده در تاریخ سه شنبه 6 اسفند 1387    | توسط: فرهاد اردكانی    | طبقه بندی: نقد و بررسی موسیقی،     |
دیدگاه شما()